Hamas misbruikt al jaren ziekenhuizen en medische voorzieningen in de Gazastrook voor militaire doeleinden, zo blijkt uit een rapport dat NGO Monitor woensdag publiceerde.
NGO Monitor, opgericht in 2002, is een wereldwijd erkend onderzoeksinstituut dat democratische waarden en goed bestuur bevordert. Zij streeft ernaar dat besluitvormers en het maatschappelijk middenveld handelen in overeenstemming met de principes van verantwoording, transparantie en universele mensenrechten. NGO Monitor publiceert feitelijk onderzoek en onafhankelijke analyses over niet-gouvernementele organisaties (NGO’s), hun financiers en andere belanghebbenden, voornamelijk in de context van het Arabisch-Israëlische conflict. NGO Monitor is opgericht in samenwerking met de Wechsler Family Foundation.
De bevindingen zijn gebaseerd op interne documenten van het ministerie van Gezondheid van Hamas van begin 2020. Daarin worden gezondheidsinstellingen niet omschreven als neutrale burgerruimtes, maar als middelen die ingezet kunnen worden voor veiligheid en militaire activiteiten. Het rapport heeft als titel “De verandering van ziekenhuizen in militaire activa met medewerking van NGO’s” en citeert interne correspondentie waaruit blijkt dat ziekenhuizen systematisch worden gebruikt om agenten af te schermen, gevoelige informatie te beschermen en de buitenlandse aanwezigheid te monitoren.
Een document getiteld “Buitenlandse activiteiten binnen zorginstellingen” werd naar een hoge commandant gestuurd en een andere met de titel “Veiligheidsobservaties over de dreiging van buitenlandse aanwezigheid binnen zorginstellingen” naar een directeur van een inlichtingeneenheid van Hamas. In beide documenten wordt opgemerkt dat het ministerie van Volksgezondheid in Gaza een van de grootste overheidsorganen is en dat het gezondheidssysteem een systeem is dat “veel belangrijke informatie bevat dat kan worden gebruikt in veiligheidszaken”. Hamas beschouwt het ministerie van Volksgezondheid als een “schatkist voor inlichtingen, vooral in oorlogstijd”.
Hamas oefent controle uit op hulporganisaties
Verder waarschuwde Hamas in het interne document voor het feit dat de uitgebreide betrokkenheid van buitenlandse liefdadigheidsinstellingen en hulporganisaties kwetsbaarheden creëerde. De terroristische organisatie concludeerde dat ze toezicht moest houden op de internationale aanwezigheid om lekken te voorkomen en de Hamas-leden te beschermen. De organisatie volgde ook actief personeel van de UNRWA, de WHO, Artsen zonder Grenzen en het Rode Kruis en zag hulporganisaties als potentiële bedreigingen voor de inlichtingendiensten.
Volgens NGO Monitor bewijzen de documenten dat de leiders van Hamas ziekenhuizen niet als beschermde civiele infrastructuur beschouwen, maar als onderdeel van hun militaire netwerk. “Hamas stelt expliciet dat de gezondheidszorgfaciliteiten in Gaza geen neutrale ruimtes zijn, maar een cruciale rol spelen in het netwerk van Hamas”, aldus het rapport. Het voegt daaraan toe dat uit de documenten blijkt dat Hamas zich er terdege van bewust was dat ziekenhuizen hun gewonde strijders behandelden en dat deze ziekenhuizen dus gevoelige informatie herbergden.
Eerdere aanwijzingen voor het misbruik van medische faciliteiten
De bevindingen komen overeen met eerdere onthullingen over het gebruik van medische locaties. In december 2023 meldde The Jerusalem Post dat de directeur van het Kamal Adwan Ziekenhuis, Ahmed al-Kahlout, tijdens verhoor toegaf dat hij zich in 2010 bij Hamas had aangesloten en een hoge positie binnen de groep bekleedde. Enkele maanden later, in oktober 2024, bevestigde een ambulancechauffeur van hetzelfde ziekenhuis dat Hamasleden de faciliteit voor militaire doeleinden hadden gebruikt.
In januari 2024 ontdekte het Israëlische leger een 250 meter lang tunnelsysteem onder het Shifa-ziekenhuis. Militaire functionarissen omschreven dit als een commandopost van Hamas.
Het meest recent, in juni 2025, meldde het Israëlische leger dat er een commandocentrum was gebouwd onder het Europese ziekenhuis in Khan Yunis. Ook werden dronebeelden vrijgegeven waarop tunnels onder het ziekenhuis te zien zijn.
NGO Monitor: stilzwijgen internationale hulporganisaties doorbreken
Op basis van de laatstgenoemde incidenten en de gevonden documenten uit 2020 concludeert NGO Monitor dat er binnen Hamas een consistente strategie bestaat om ziekenhuizen in te zetten ter bescherming van haar medewerkers en infrastructuur. “Het bewijs is overduidelijk”, aldus prof. Gerald Steinberg, voorzitter van NGO Monitor. “Dit document legt de hypocrisie bloot van zogenaamde humanitaire internationale organisaties zoals het Rode Kruis, Artsen zonder Grenzen en het Noorse Hulpcomité. “Terwijl ze steeds de beschuldigingen van Hamas tegen Israël over het bombarderen van civiele ziekenhuizen herhaalden en de Israëlische operaties om een einde te maken aan de exploitatie van ziekenhuizen voor terreur veroordeelden, wisten de organisaties dat Hamas deze faciliteiten uitbuitte en kozen ze ervoor om te zwijgen”, voegde Steinberg toe.
“Om de ziekenhuizen in Gaza voor iedereen veilig te maken, moet het zwijgen van de NGO’s en de VN worden doorbroken. Voortaan moet elke humanitaire NGO of VN-organisatie die toestemming heeft om in een medische faciliteit in Gaza te opereren, alle activiteiten opschorten en het rapporteren wanneer er strijders van een terreurorganisatie aanwezig zijn of als de verdenking bestaat dat zo’n organisatie betrokken is bij het ziekenhuis. Het tijdperk van stilzwijgend samenwerken is voorbij. Pas dan kunnen we erop vertrouwen dat deze organisaties de patiënten van Gaza echt helpen” zei Steinberg.
Bronnen: jpost.com, ngo-monitor.org 11-9-2025